Νέστος


ΝΕΣΤΟΣ… πάντα κοντά, ποτέ μαζί…

Ο χρόνος τελειωμένος, πάντα κοντά, ποτέ μαζί…

Ο χρόνος τελειωμένος, πάντα κοντά, ποτέ μαζί…

 

Σαν έρημο καράβι και το Νέστος, μέσα από τη μαγεία των στίχων…

 

«…Σαν έρημα καράβια

και σαν ξωκλήσι στην κορφή

σαν γερακιού πορεία

και σαν ξεκούρδιστη χορδή.

…Ο χώρος δεδομένος

κι εσύ απ’ έξω μια ζωή

ο χρόνος τελειωμένος

πάντα κοντά, ποτέ μαζί…»(ΥΠΟΓΕΙΑ ΡΕΥΜΑΤΑ)

 

Μύδια, φούσκες, αστακοί, καβούρια, κ.α. παραμονεύουν παντού…

Μύδια, φούσκες, αστακοί, καβούρια, κ.α. παραμονεύουν παντού…

Ξεφυλλίζοντας τις σελίδες του ημερολογίου  του ναρκαλιευτικού Νέστος, θα ταξιδέψουμε νοερά στο χρόνο και θα γυρίσουμε στον Απρίλη του 1941, για να αναμοχλεύσουμε τις τελευταίες , αλλά πιο ένδοξες στιγμές της ιστορίας του καραβιού, που γράφτηκαν στην αγκαλιά του Πατραϊκού κόλπου και  το  έκαναν αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής ιστορίας του Β΄ παγκοσμίου πολέμου.

Το Νέστος  αποκτήθηκε από τον έλληνα κυβερνήτη Ι. Μεταξά(το 1938) , μαζί με άλλα τρία αλιευτικά πλοία, τα οποία τροποποιήθηκαν σε ναρκαλιευτικά, προκειμένου να συνεισφέρουν τις πολύτιμες υπηρεσίες τους κατά τη διάρκεια του πολέμου. Το μήκος του έφτανε  περίπου τα 46 μέτρα(135 πόδια), το πλάτος του περίπου τα 8μέτρα(24πόδια) και το βάθος του περίπου τα 5 μέτρα(14πόδια), ενώ η ταχύτητα του άγγιζε τους 9 κόμβους.  Ήταν εξοπλισμένο με δύο πυροβόλα όπλα, το πρώτο 37 χιλιοστών και το άλλο μικρότερο, ενώ  μπορούσε να μεταφέρει και μεγάλο αριθμό ναρκών. Στις 23 Απριλίου του 1941, χτυπήθηκε στο λιμάνι της Πάτρας από γερμανικά βομβαρδιστικά κάθετου εφορμήσεως(Στούκα). Για να μην βυθιστεί μέσα στο λιμάνι, προκαλώντας έτσι τεράστια προβλήματα, πήρε εντολή να αποπλεύσει για τον Ψαθόπυργο.  Ο καπετάνιος με δυσκολία κατάφερε να φτάσει το πληγωμένο σκαρί   στην περιοχή της Ροδινής, όπου χτυπήθηκε για δεύτερη φορά από τις γερμανικές δυνάμεις. Η μοίρα είχε πλέον αποφασίσει οριστικά και αμετάκλητα για την τύχη του καραβιού, όχι όμως και για το φορτίο του, που απαρτιζόταν από φαρμακευτικό υλικό και τρόφιμα. Πολύτιμα και τα δύο για την εποχή αγαθά, που ο καπετάνιος πεισματικά αρνήθηκε να αφήσει να χαθούν, γι’ αυτό και έβγαλε το καράβι στην ακτή, όπου μαζί με τους κατοίκους κατάφεραν να περισώσουν τα περισσότερα από  αυτά.

Έντονα ρεύματα, μέτρια ορατότητα, ίζημα, λάσπη και κρύο μερικά από τα χαρακτηριστικά της κατάδυσης στο Νέστος!

Έντονα ρεύματα, μέτρια ορατότητα, ίζημα, λάσπη και κρύο μερικά από τα χαρακτηριστικά της κατάδυσης στο Νέστος!

Κι επειδή, όση δόξα και ιστορία  και αν είναι γραμμένη στα σκοτεινά αμπάρια του Νέστου , το τέρας της ελληνικής γραφειοκρατίας αρνούμενο να τη δει και να την αναγνωρίσει, φορώντας  σταθερά παρωπίδες, λες και συναγωνίζεται σε μένος τις εχθρικές δυνάμεις, αποφάσισε έτσι απλά κάποια στιγμή,  για τη μεταφορά του σε διαλυτήριο πλοίων, όπου θα γινόταν άχρηστα παλιοσίδερα, γράφοντας έναν επίλογο ταπεινωτικό, προσβλητικό και άδοξο για το σκαρί και τους ανθρώπους που το χειρίστηκαν. Όμως, η ιστορία ήθελε η αυλαία να πέσει πανηγυρικά και το καράβι να έχει ένα πιο ένδοξο φινάλε! Έτσι λοιπόν, όταν  η επιχείρηση ανέλκυσης του στέφθηκε με απόλυτη αποτυχία, το Νέστος επέλεξε την οριστική του θέση ακουμπισμένο στον αμμώδη πυθμένα του Ψαθόπυργου, συμπαρασύροντας μαζί του και το γερανό που θα το οδηγούσε στην αφάνεια.

Οι πιο παρατηρητικοί θα ξεχωρίσουν το λέβητα του πλοίου…

Οι πιο παρατηρητικοί θα ξεχωρίσουν το λέβητα του πλοίου…

Ακουμπισμένο σχεδόν  όρθιο στον κατηφορικό βυθό, σε βάθος περίπου από 24 έως 50 μέτρα και με την πλώρη στραμμένη στο βαθύ μπλε, φαντάζει έτοιμο για το ταξίδι του στο χρόνο. Μια βαριά σκιά μοιάζει να στοιχειώνει το πληγωμένο κουφάρι, αυτή που αναδύεται από κάθε ναυάγιο και στοιχειοθετεί  το μύθο που το ακολουθεί. Η εύκολη πρόσβαση και η καλοδιατηρημένη σιλουέτα του ευθύνονται σημαντικά για τη φήμη του, που δεν σταματά να κερδίζει με το πέρασμα του χρόνου, σαν το παλιό καλό κρασί…  Και έχοντας τη φύση για απαράμιλλο σύμμαχο, στην προσπάθεια του να επουλώσει την ασχήμια που ποικιλοτρόπως του φόρτωσαν οι άνθρωποι, την ίδια στιγμή η θέα του προκαλεί στον υποβρύχιο επισκέπτη δέος και θαυμασμό!!!

Χωρίς ψήγμα υπερβολής το Νέστος θα μπορούσε με άνεση να συμπεριλαμβάνετε στα καλύτερα ναυάγια της Μεσογείου, αποτελώντας διεθνή πόλο έλξης του παγκόσμιου καταδυτικού τουρισμού, καθώς σε αυτό μπορούν να συνδυαστούν, τόσο καταδύσεις αναψυχής, όσο και τεχνικές καταδύσεις, χαρίζοντας άνθηση και ευημερία στις επιχειρήσεις της ευρύτερης περιοχής. Όμως η μίζερη νοοτροπία και η έλλειψη οργάνωσης που μας χαρακτηρίζει ως χώρα, αποτελεί τροχοπέδη σε κάθε τέτοιο εγχείρημα. Και τι τραγική ειρωνεία, άλλες χώρες που τις θεωρούμε και υποανάπτυκτες σε σχέση με τη δική μας, έχουν στήσει εδώ και χρόνια τα θεμέλια της καταδυτικής τους βιομηχανίας πάνω σε τέτοιου είδους ναυάγια, αποκομίζοντας  ετησίως τεράστια έσοδα, κάτι που εμείς οι έλληνες  δυσκολευόμαστε τόσο να αντιληφθούμε και πόσο μάλλον να  κάνουμε πράξη!!!    Έτσι το Νέστος για πολλά χρόνια «ήταν κοινό μυστικό», καθώς ήταν  λίγοι οι δύτες και οι ψαράδες εκείνοι που γνώριζαν για την ύπαρξη του και οι οποίοι δύσκολα το μοιράζονταν με άλλους. Στις μέρες μας βέβαια αυτό έχει αλλάξει και το Νέστος είναι πλέον γνωστό, αλλά δυστυχώς εξακολουθεί να μην υπάρχει καμία οργανωμένη προσπάθεια εκ μέρους των υπευθύνων του κράτους, που να αποβλέπει στην προβολή, ανάδειξη και διατήρηση του υποβρύχιου αυτού θησαυρού!!!

Ψάρια μπαινοβγαίνουν αδιάκοπα σε τρύπες και ρήγματα…

Ψάρια μπαινοβγαίνουν αδιάκοπα σε τρύπες και ρήγματα…

Μην περιμένετε λοιπόν να δείτε καμία σημαδούρα που να υποδεικνύει τη θέση του ναυαγίου, φροντίστε να διαβάσετε από όσα έχουν γραφτεί, να μάθετε από αυτούς που έχουν πάει ή από αυτούς που μένουν κοντά, οι οποίοι είναι συνηθισμένοι στις συγκεντρώσεις δυτών στην περιοχή τους. Παρόλα ταύτα είναι αρκετά εύκολο  να το βρείτε ακολουθώντας απλές οδηγίες. Όταν βγείτε  λοιπόν από την παλιά εθνική Αθηνών-Πατρών στην ταμπέλα που γράφει Ψαθόπυργος, θα βρεθείτε  πολύ κοντά στο ξενοδοχείο Φλόριντα, στη δεξιά πλευρά του οποίου- όπως το κοιτάτε-  υπάρχει ένα μικρό κατηφορικό αδιέξοδο στενό (Κ.Παλαμά) που οδηγεί σε μια μισοβυθισμένη τσιμεντένια προβλήτα. Εκεί υπάρχει αρκετός  χώρος για να αφήσετε τα αυτοκίνητα και να είστε δίπλα ακριβώς στο σημείο εισόδου στη θάλασσα, που φυσικά είναι αυτή η προβλήτα. Με τους εξοπλισμούς φορεμένους μπαίνετε χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες από τη δεξιά της πλευρά, προσέχοντας βέβαια τις κοφτερές πέτρες και τους άπειρους αχινούς που αφθονούν στον πυθμένα. Μη χάσετε χρόνο ψάχνοντας για βυθισμένα συρματόσχοινα που οδηγούν στο καράβι, γιατί  πλέον δεν υπάρχει τίποτα τέτοιο. Καταδύεστε, χωρίς ιδιαίτερες καθυστερήσεις, μέχρι περίπου τα 25 μ. και στρέφετε την πυξίδα σας 90⁰ μοίρες δεξιά και ύστερα κολυμπώντας σε ευθεία πορεία, θα πέσετε με μαθηματική ακρίβεια επάνω στο καράβι. Άλλωστε από πολύ νωρίς, ανάλογα βέβαια και με την ορατότητα, θα αρχίσετε  να ξεχωρίζετε τη σκοτεινή σιλουέτα του, που διαγράφεται με τρόπο απόλυτο και επιβλητικό.

Η έντονη κατηφορική κλίση του βυθού σε εκείνο το σημείο δημιουργεί στον επισκέπτη την ψευδαίσθηση ότι, αν απλά το ακουμπήσει, αυτό  θα γλιστρήσει και θα χαθεί στο άπειρο.  Ο τρόπος που έχει ακουμπήσει στο βυθό δημιουργεί μία ευρεία γκάμα καταδυτικών επιλογών σε πολλά σημεία-εσωτερικά και εξωτερικά- του πλοίου, που όλες όμως απευθύνονται σε δύτες επιπέδου τουλάχιστον Advanced Open Water!!! Οι χαμηλές θερμοκρασίες του νερού, το βάθος,  τα έντονα ρεύματα, η συνήθης μέτρια έως κακή ορατότητα, τα θερμοκλινή με κρύο κοντά στα 30 μ. είναι βασικά συστατικά στοιχεία του καταδυτικού σημείου, που οφείλετε να γνωρίζετε όσοι θέλετε να δείτε το ναυάγιο κυριολεκτικά από απόσταση αναπνοής και τα οποία συνηγορούν στο γεγονός ότι, πρόκειται για μια κατάδυση που απαιτεί  στοιχειώδη οργάνωση και κάποια εμπειρία. Άλγη και βένθος έχουν επιμεληθεί απλόχερα το διάκοσμο του καραβιού, καλύπτοντας έτσι κοφτερά κομμάτια σχισμένης λαμαρίνας, που εύκολα μπορούν να μετατραπούν σε θανάσιμες παγίδες για τον αρχάριο δύτη, που δυσκολεύεται ακόμη να ελέγξει την πλευστότητα του. Σίδερα στραπατσαρισμένα, σχοινιά παρατημένα, λάσπη και ίζημα που παραμονεύουν σε τρύπες και ανοίγματα, η μέθη που φλερτάρει με το δύτη κάτω από τα 30 μέτρα, είναι πολλά και ταυτόχρονα δύσκολα για όσους δεν έχουν γραμμένες αρκετές «ώρες πτήσης»…

Ο σιωπηλός κόσμος των rebreathers ταιριάζει απόλυτα με τον μυστικισμό των ναυαγίων!

Ο σιωπηλός κόσμος των rebreathers ταιριάζει απόλυτα με τον μυστικισμό των ναυαγίων!

Για όλους όμως τους άλλους είναι ένα υπέροχο ταξίδι, ίσως λίγο σκοτεινό, αλλά γεμάτο suspense και μυστήριο, που γεννά πληθώρα εικόνων και συναισθημάτων! Έχοντας την εμπειρία του Νέστος προτείνουμε την πρώτη φορά που θα καταδυθείτε στο ναυάγιο να κάνετε απλά μία περιμετρική βόλτα σε όλο το μήκος και το πλάτος του, αποκομίζοντας έτσι μια συνολική εικόνα του καραβιού. Αν είστε με μονές φιάλες οι χρόνοι παραμονής σας θα είναι σίγουρα αρκετά σφικτοί, οπότε μια γενική αποτύπωση αρκεί για την πρώτη φορά. Αν τώρα  θέλετε βέβαια να το απολαύσετε, χωρίς το μυαλό σας να είναι συνέχεια στο κομπιούτερ και τους χρόνους σας ή θα πρέπει να φορέσετε διπλές φιάλες στην πλάτη ή να μυηθείτε στον σιωπηλό κόσμο των rebreathers, τα οποία από προσωπική εμπειρία συστήνουμε ανεπιφύλακτα καθώς πιστεύουμε ότι ταιριάζουν απόλυτα με τον μυστικισμό των ναυαγίων .

Σε μια επόμενη κατάδυση  η εξερεύνηση μπορεί να ξεκινήσει από την πλώρη που βρίσκεται στο βαθύτερο και πιο σκοτεινό σημείο του ναυαγίου. Η χρήση φακών είναι φυσικά  επιβεβλημένη, όχι μόνο για τις νυχτερινές, αλλά και για τις ημερήσιες καταδύσεις. Δυνατά φλάς είναι η μόνη λύση για όσους από εσάς θέλετε να κρατήσετε αξιόλογα φωτογραφικά ντοκουμέντα, που θα συνοδεύουν τις αναμνήσεις σας. Πληθώρα υποβρύχιων πρωταγωνιστών, μεταξύ των οποίων μύδια, φούσκες, αστακοί, καβούρια, ροφοί, σαργοί, μουγγριά, αστερίες, γυμνοβράγχια, κ.α. ποζάρουν διεκδικώντας μερίδιο από τη δόξα του ναυαγίου. Ανεβαίνοντας προς τα πάνω θα προσπεράσετε τα αμπάρια, που κουβαλούν ένα αμμώδες στρώμα, το οποίο δεν θα πρέπει να ανακινήσετε, αν δεν θέλετε να κάνετε την ορατότητα ακόμη χειρότερη. Ανάμεσα στην πλώρη και τη γέφυρα, οι πιο παρατηρητικοί θα εντοπίσετε τον λέβητα του πλοίου, που επίσης αποτελεί για πολλούς αγαπημένο φωτογραφικό θέμα. Σε όλη τη διάρκεια της περιπλάνησης σας θα δείτε ψάρια να μπαινοβγαίνουν σε τρύπες και ρήγματα, που βρίσκονται διάσπαρτα σε διάφορα τμήματα του καραβιού. Αφήνοντας πίσω σας τη γέφυρα, που αναμφισβήτητα αποτελεί ένα πολύ εντυπωσιακό σημείο, πλησιάζετε στο ρηχότερο κομμάτι που βρίσκεται η πρύμνη. Αν και ακόμη υπάρχει ο μηχανισμός του πηδαλίου, στον οποίο φωλιάζουν διάφοροι θαλάσσιοι οργανισμοί, δυστυχώς απουσιάζει η προπέλα, αφήνοντας ένα κενό στην εικόνα του ναυαγίου.

Η γέφυρα αποτελεί ένα πολύ εντυπωσιακό σημείο του ναυαγίου!

Η γέφυρα αποτελεί ένα πολύ εντυπωσιακό σημείο του ναυαγίου!

Ακόμη και οι πιο έμπειροι θα πρέπει να είστε πολύ προσεκτικοί σε οποιαδήποτε απόφασης σας για διείσδυση στα ενδότερα του πλοίου, καθώς υπάρχουν σημεία που επιτρέπουν τέτοια εγχειρήματα. Η καλή πλευστότητα είναι ο ένας και μοναδικός τρόπος για να αποφύγετε να ταράξετε τα ιζήματα, δυσκολεύοντας έτσι την ύπαρξή σας και βάζοντας σε κίνδυνο την ακεραιότητα, τη δική σας και του συντρόφου σας. Και για την περίπτωση που τα πράγματα στραβώσουν, να θυμάστε ότι μόνο η διατήρηση της ψυχραιμίας εξασφαλίζει το δρόμο για την έξοδο!  Δεν θέλετε για κανένα λόγο να ακολουθήσετε το παράδειγμα του γερμανού δύτη, που με τα λάθη και τις παραλείψεις του, «επέλεξε» το Νέστος να είναι η τελευταία του κατοικία. Διασφαλίζοντας λοιπόν το δικό σας «ευ ζην», μην το τολμήσετε, αν δεν είστε κατάλληλα εκπαιδευμένοι και φυσικά κατάλληλα εξοπλισμένοι για κάτι τέτοιο. Χωρίς αμφιβολία, το ίδιο ισχύει και αν αποφασίσετε να καταδυθείτε στο Νέστος νύχτα. Μην το επιχειρήσετε αν δεν είστε εξοικειωμένοι με νυχτερινές καταδύσεις, αν δεν έχετε ξαναβουτήξει στο ναυάγιο και τέλος, αν δεν έχετε προβεί σε έναν λεπτομερή και καλά οργανωμένο προγραμματισμό μιας τέτοιας κατάδυσης.

Και επειδή το γενικό αποτύπωμα που εξασφαλίζουν οι πρώτες καταδύσεις σε ένα ναυάγιο δεν είναι ποτέ αρκετό για να σβήσει τη δίψα του δύτη, ο οποίος αναζητά με περιέργεια τη νέα υποβρύχια ταυτότητα του καραβιού, χρειάζονται αρκετές επόμενες καταδύσεις που θα αναδείξουν  πολλές και καλά κρυμμένες λεπτομέρειες. Λεπτομέρειες που μπορεί να είναι προσωρινές και ταυτόχρονα μοναδικές για τον κάθε δύτη, καθώς τα γρανάζια του χρόνου και οι δυνάμεις της φύσης-ρεύματα, αρμύρα, πίεση, υποθαλάσσιοι οργανισμοί- μπορούν ανά πάσα στιγμή να τις αφανίσουν ή να τις αλλάξουν!   Αυτή η δυναμική απαντάται άλλωστε σε πολλά καταδυτικά σημεία, ναυάγια και μη, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την κατάδυση ως δραστηριότητα και τις περισσότερες φορές αποτελεί την κινητήριο δύναμη της αδρεναλίνης κάθε δύτη!!! Είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο, η κάθε κατάδυση μπορεί να είναι μοναδική, ακόμη και αν γίνει στο ίδιο σημείο, με τα ίδια άτομα.

Η καλή πλευστότητα αναγκαία προϋπόθεση για το δύτη που θέλει να δει το ναυάγιο από απόσταση αναπνοής!

Η καλή πλευστότητα αναγκαία προϋπόθεση για το δύτη που θέλει να δει το ναυάγιο από απόσταση αναπνοής!

Μέσα λοιπόν στο σουρεαλιστικό σκηνικό που έχουν στήσει οι σχισμένες λαμαρίνες, τα ξεχαρβαλωμένα καλώδια, τα φθαρμένα σχοινιά, οι σπασμένες αλυσίδες, τα θρυμματισμένα φινιστρίνια, οι μισάνοιχτες μπουκαπόρτες στριφογυρίζουν ατελείωτα κοπάδια από μικρά ή μεγάλα ψάρια, που φαίνεται ότι θέλουν να επισφραγίσουν την άποψη που θέλει τη συνύπαρξη του άσπρου και του μαύρου, του καλού και του κακού, της ζωής και του θανάτου! Ψάξτε με υπομονή, παρατηρήστε όσο οι χρόνοι σας το επιτρέπουν, ανακαλύψτε όσα το ναυάγιο προσπαθεί να κρύψει, φωτογραφίστε για να θυμάστε, τραβήξτε βίντεο για να το προβάλλετε,  αλλά μη πάρετε μαζί σας «σουβενίρ», μην καταστρέψετε ,  οτιδήποτε κάνετε να διέπετε από σεβασμό και να έχετε σαν γνώμονα πάντα τη διατήρηση και όχι την κατάργηση!!! Το Νέστος και κάθε Νέστος αποτελεί κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και ως τέτοιο πρέπει να το αντιμετωπίζουμε!