Ο σιωπηλός κόσμος των Rebreather… (Μέρος 2ο)

Πλεονεκτήματα Rebreather

Μιλώντας σε πρώτη φάση για τα συν «της διαφορετικότητας» πρωταγωνιστικό ρόλο έχουν φυσικά οι εκτεταμένοι υποβρύχιοι χρόνοι και μάλιστα σε βάθη διόλου ευκαταφρόνητα, που κυμαίνονται σε κλίμακες από το 1 έως το 40. Με τη μερική πίεση του οξυγόνου (PO₂) σταθερή κάπου στο 1,2 με 1,3 (βαθύτερα περίπου από τα 10 μ.), ο δύτης στην πραγματικότητα αναπνέει ένα εμπλουτισμένο αέριο, άρα χρεώνεται με λιγότερο άζωτο, το οποίο ως γνωστό ευθύνεται για την περιβόητη νόσο της αποσυμπίεσης και όχι μόνο. Και το πιο σημαντικό είναι ότι, όταν αναφερόμαστε στο ηλεκτρονικό rebreather (CCR), ο δύτης καθ’ όλη τη διάρκεια της κατάδυσης, το μόνο που πρέπει να κάνει είναι να ελέγχει σε τακτικά διαστήματα την κονσόλα του, όπως ακριβώς έχει μάθει και στο ανοικτό κύκλωμα ότι πρέπει να παρακολουθεί το μανόμετρο του. Αυτή η απλότητα στη χρήση του, το κάνει προσιτό  όχι μόνο σε έμπειρους δύτες, αλλά και σε εκείνους που δεν έχουν ακόμη πλημμυρίσει τις σελίδες των logbooks τους με αμέτρητες υποβρύχιες εξορμήσεις ή που ανήκουν στο «αδύναμο» φύλο ή που δεν έχουν διαβάσει τα ατελείωτα καταδυτικά εγχειρίδια και συνεπώς δεν ανήκουν στους «ειδήμονες» του χώρου.

Με τις φυσαλίδες δε να απουσιάζουν, η ησυχία που βιώνει ο χρήστης είναι μοναδική και στις μέρες μας ανεκτίμητη… Το μόνο που μπορεί να διαταράξει αυτή την ηρεμία είναι η φωνή του buddy του, η οποία ακούγεται αρκετά καθαρά στην περίπτωση που και αυτός  χρησιμοποιεί rebreather ή ο θόρυβος των φυσαλίδων του, αν τον συνοδεύει χρησιμοποιώντας μπουκάλι. Όπως καταλαβαίνουμε, δεν είναι απαγορευτικό να συνδυαστεί μία κατάδυση όπου, ο ένας έχει μπουκάλι και ο άλλος rebreather. Απλά σε αυτή την περίπτωση, αφενός οι χρόνοι παραμονής οριοθετούνται από αυτόν που χρησιμοποιεί το ανοιχτό κύκλωμα και αφετέρου, θα πρέπει πριν την κατάδυση να έχουν καθοριστεί με σαφή, ξεκάθαρο και για τους δύο τρόπο, οι ενέργειες που είναι απαραίτητες να ακολουθηθούν σε περίπτωση ανάγκης!

Και τώρα, ας αναλογιστούν οι λάτρεις της υποβρύχιας φωτογραφίας και βιντεοκάμερας, τι σημαίνει πρακτικά το να μην κάνεις θόρυβο υποβρυχίως, πόσο κοντά μπορούν να πλησιάσουν τα θέματα τους, πόσες λήψεις μπορούν να αποθανατίσουν σε τρίωρες καταδυτικές εξορμήσεις, πόση ώρα μπορούν να περιφέρονται ανάμεσα σε υποθαλάσσια όντα χωρίς αυτά να τρομάζουν και να απομακρύνονται, τι εικόνες μπορούν να συνθέσουν, τι λεπτομέρειες μπορούν να αναδείξουν και πόσα νέα στοιχεία μπορούν να ανακαλύψουν, που πριν δεν είχαν τη δυνατότητα, είτε λόγω της αναγκαστικά μεγάλης απόστασης τους από τα αντικείμενα, είτε λόγω του περιορισμένου διαθέσιμου χρόνου τους.

Επιπλέον, στο rebreather η χημική διαδικασία της απομάκρυνσης του CO₂ κάνει το αέριο που φτάνει στο δύτη να είναι πιο ζεστό, να διατηρεί την υγρασία του και έτσι η αναπνοή του δύτη είναι πιο «φυσιολογική» και  μοιάζει πολύ με την αναπνοή που έχει συνηθίσει εκτός του υγρού στοιχείου. Αυτό βέβαια είναι κάτι που αρέσει ιδιαίτερα στους χρήστες του κλειστού κυκλώματος, το οποίο εύλογα καταλαβαίνει κανείς ότι αποκτά ιδιαίτερη αξία, όταν συζητάμε για μεγάλες σε διάρκεια καταδύσεις. Με αυτό τον τρόπο λοιπόν ο δύτης δεν ταλαιπωρείται από το αίσθημα ξηρότητας, το οποίο πολλές φορές είναι αρκετά έντονο στις καταδύσεις με μπουκάλα, ούτε αισθάνεται να έχει αφυδατωθεί, ακόμη και μετά το πέρας ενός καταδυτικού τρίωρου.

Αναφερόμενοι τώρα στο θέμα της πλευστότητας, μπορεί αρχικά να φαίνεται ότι είναι πιο δύσκολο με το rebreather, μόλις όμως ο δύτης κατανοήσει ότι οι πνεύμονες του απλά δεν συμμετέχουν πια, αλλά το BCD και η στεγανή είναι τα μέσα που διαθέτει για να τη ρυθμίσει, τα πράγματα γίνονται εξαιρετικά εύκολα. Και επειδή οι αλλαγές όγκου δεν είναι σημαντικές σε όλη τη διάρκεια της κατάδυσης (λίγες για το SCR, καθόλου για το CCR), ο δύτης δύσκολα θα βρεθεί με πολύ θετική πλευστότητα. Αφού λοιπόν ρυθμίσει σε κάποιο βάθος την πλευστότητα του, όση ώρα και αν μείνει σε αυτό το βάθος, οι αλλαγές θα είναι ελάχιστες ή και μηδενικές. Και με ένα μικρό tip στο μυαλό του, ότι πρέπει να κολυμπάει γύρω από τα αντικείμενα και όχι πάνω από αυτά, θα αποφεύγει αλλαγές στην πλευστότητα του, κάνοντας έτσι σημαντική «οικονομία» στα αέρια του.

Και επειδή αυτός που ασχολείται με καταδύσεις αναψυχής είναι πολύ πιθανό να εμπλέκεται και σε καταδυτικά ταξίδια στο εξωτερικό, καλό θα ήταν να γνωρίζει ότι το ηλεκτρονικό CCR, που είναι κατάλληλο για αυτού του είδους τις καταδύσεις, είναι εξαιρετικά ελαφρύ και εύκολο στη μεταφορά του. Αυτό αφενός σημαίνει ότι, ο κάτοχος του έχει τη δυνατότητα να το μεταφέρει χωρίς ιδιαίτερες διαδικασίες σε οποιοδήποτε διεθνή καταδυτικό προορισμό και αφετέρου, δεν θα χρειαστεί να επιφορτιστεί με extra χρεώσεις λόγω υπέρβαρων αποσκευών. Επιπλέον, υπάρχει η δυνατότητα να μεταφέρει το rebreather του χωρίς τα μπουκάλια του (του οξυγόνου και του diluents-αέρα), τα οποία κάλλιστα κατόπιν συνεννοήσεως μπορεί να νοικιάσει από το καταδυτικό το οποίο πρόκειται να επισκεφθεί. Και φυσικά, δεν χρειάζεται να έχει κανείς ζωηρή φαντασία για να αντιληφθεί τι μπορεί να σημαίνει ο συνδυασμός rebreather και κοραλλιογενής ύφαλος!!! Απλά, δεν υπάρχει!!!

Μειονεκτήματα Rebreather

Όμως επειδή η φύση μας έχει συνηθίσει στη συνύπαρξη του καλού και του κακού, ήρθε η ώρα να αναφέρουμε και μερικές αρνητικές πτυχές της περιβόητης «διαφορετικότητας» του rebreather. Μιλώντας λοιπόν για κάτι πλήρες ηλεκτρονικό, το τίμημα της απλότητας του χειρισμού του από το χρήστη, είναι ότι ανά πάσα ώρα και στιγμή, εντός ή εκτός νερού μπορεί να προκύψει κάποιο πρόβλημα στα ηλεκτρονικά του.

Βλέποντας όμως εμείς πάντα το «ποτήρι μισογεμάτο», θα πούμε ότι το σημαντικό εδώ είναι ότι, το μηχάνημα σε κάθε περίπτωση θα προειδοποιήσει  το χρήστη, φροντίζοντας έτσι την ασφάλεια του, έστω και με την απώλεια μίας κατάδυσης. Απώλεια που μπορεί να είναι προσωρινή και αντιμετωπίσιμη από τον ίδιο το χρήστη, διαθέτοντας κάποια spare κομμάτια ανταλλακτικών ή μπορεί και να μην είναι, οπότε το μηχάνημα θα πρέπει να πάει σε εξουσιοδοτημένο τεχνικό για επισκευή. Το ίδιο όμως δεν συμβαίνει και σε περιπτώσεις αστοχίας εξοπλισμού ανοικτού κυκλώματος; Γι’ αυτό ο κάτοχος του rebreather δεν θα πρέπει ποτέ και για κανένα λόγο να παραλείψει τις απαραίτητες συντηρήσεις-service σύμφωνα με τις οδηγίες πάντα του εκάστοτε κατασκευαστή, καθώς και να ακολουθεί τις κατάλληλες προ ή μετά  καταδυτικές διαδικασίες συναρμολόγησης, συντήρησης και αποθήκευσης. Φυσικά κανένας κατασκευαστής δεν εγκρίνει, να επεμβαίνει ο χρήστης με οποιοδήποτε τρόπο πάνω στο μηχάνημα και γι’ αυτό σε αντίθετη περίπτωση, εάν συμβεί βλάβη δεν καλύπτεται από την εγγύηση.

Στα πλην συγκαταλέγεται και ο περισσότερος χρόνος που χρειάζεται ο δύτης για τη συναρμολόγηση του μηχανήματος  και την ολοκλήρωση των απαραίτητων προκαταδυτικών ελέγχων. Ως γνωστό, η χρήση λίστας (checklist) στη φάση προετοιμασίας είναι επιβεβλημένη από τον κατασκευαστή και μπορεί μεν να κοστίζει σε χρόνο στον εκάστοτε χρήστη, αποτελεί όμως αναμφίβολα δικλείδα ασφαλείας για εκείνον και αυτός είναι φυσικά ο λόγος για τον οποίο, δεν πρέπει ποτέ μα ποτέ ο χρήστης να αποκλίνει από αυτή. Άλλωστε με τον καιρό έρχεται η εξειδίκευση, οπότε οι χρόνοι αυτοί αυτόματα μειώνονται σημαντικά. Και όταν κάποιος έχει τη δυνατότητα να ξοδέψει τρεις ώρες υποβρυχίως, είναι μάλλον απίθανο να προβληματίζεται από τον επιπλέον χρόνο που απαιτούν οι προκαταδυτικές διαδικασίες του rebreather, σε σχέση με αυτές του  ανοικτού κυκλώματος…

Κλείνοντας την αναφορά μας στα ενδεχόμενα πλην του rebreather, κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί το γεγονός ότι, ο χρήστης εκπαιδεύεται μόνο για συγκεκριμένο μοντέλο. Αυτό στην αρχή μπορεί όντως να φαντάζει μειονέκτημα, αλλά αν αναλογιστεί κανείς ότι και ο δύτης ανοιχτού κυκλώματος όταν θέλει να κάνει ένα επόμενο βήμα, οφείλει να περάσει κάποιο νέο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, με την ίδια λογική, ένας δύτης rebreather αν θέλει να καταδυθεί με κάποιο άλλο μοντέλο, το μόνο που έχει να κάνει είναι να περάσει ένα συγκεκριμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που του δίνει ακριβώς αυτή τη δυνατότητα!

Τέλος, αρκετοί είναι αυτοί που θα επικαλεστούν τον παράγοντα «κόστος» αγοράς-λειτουργίας-συντήρησης του rebreather σε σύγκριση πάντα με το ανοιχτό κύκλωμα. Αναμφίβολα υπάρχει μια οικονομική διαφορά εις βάρος του rebreather, η οποία όμως στην πραγματικότητα, μπορεί να μην είναι και τόση όση μπορεί κάποιος να φαντάζεται ότι είναι. Η απόκτηση ενός πλήρους, καλής ποιότητας εξοπλισμού ανοικτού κυκλώματος αφενός, δεν απέχει παρασάγγας και αφετέρου, δεν θα δώσει ποτέ τις ίδιες δυνατότητες στο χρήστη του, με αυτές που θα του προσφέρει ένα τύπουR, ηλεκτρονικό CCR(rebreather για καταδύσεις αναψυχής). Και για όσους πραγματικά θέλουν, αλλά δεν μπορούν, εξαιτίας των γνωστών οικονομικών συνθηκών, υπάρχει και η λύση της ενοικίασης του εξοπλισμού, αφού βέβαια έχουν ολοκληρώσει το ή τα απαραίτητα εκπαιδευτικά προγράμματα, όπως ακριβώς θα έκανε και ένας δύτης ανοιχτής θάλασσας που δεν θέλει να αγοράσει εξ αρχής τον εξοπλισμό του…

Για κάθε λοιπόν αυτοδύτη που ασχολείται αποκλειστικά με καταδύσεις αναψυχής και ενδιαφέρεται να διευρύνει τα καταδυτικά του όρια, στα πλαίσια όμως πάντα της αναψυχής, το ηλεκτρονικό CCR, τύπου R είναι σίγουρα η  μαγική συσκευή, που «σκέφτεται», ελέγχει και προειδοποιεί, για το οτιδήποτε μπορεί να αποτελέσει απειλή για την ασφάλεια του δύτη. Το μόνο που απαιτείται είναι, εάν και εφόσον προκύψει κάποιου είδους προειδοποίηση, ο χρήστης να τη σεβαστεί και είτε να μην καταδυθεί, αν πρόκειται για ένα απροσπέλαστο πρόβλημα στην προκαταδυτική φάση, είτε αν βρίσκεται υποβρυχίως να γυρίσει στο ανοιχτό κύκλωμα, τελειώνοντας χωρίς καθυστερήσεις την κατάδυση του. Μένοντας για πάντα πιστός σε αυτή την αρχή, κάθε χρήστης του συγκεκριμένου rebreather θα έχει την ευκαιρία να απολαμβάνει ανεξίτηλες υποβρύχιες εμπειρίες!!!

Εν κατακλείδι, χωρίς πραγματικά καμία πρόθεση εκ μέρους μας να μειώσουμε τη διαχρονική αξία της μπουκάλας, μέσω του σιωπηλού κόσμου των rebreathers προτείνουμε ένθερμα μια πιο «ήσυχη» και «διαφορετική» προσέγγιση του υποβρύχιου κόσμου, που μόνο όσοι έχουν δοκιμάσει μπορούν στ’ αλήθεια να καταλάβουν τι διαστάσεις μπορεί να πάρει…

Άρθρο από: Κατερίνα Κανελλοπούλου

Δες τα προγράμματα του Κλειστού Κυκλώματος εδώ.